Bezpieczeństwo

Wisła to duży akwen, o silnym prądzie. Choć wygląda spokojnie i dostojnie – w przypadku beztroski może okazać się niebezpieczny. Zatem – przewiduj sytuacje na wodzie, zawsze pływaj w kamizelce i w miarę możności – nigdy sam. Przestrzeganie poniższych zasad w znaczący sposób ogranicza szansę wypadku.

Elementarne zasady bezpieczeństwa na spływach kajakowych

Tekst pochodzi z serwisu kajak.org.pl, autor: Jacek Starzyński

Kajakarstwo jest wyjątkowo przyjemnym sposobem obcowania z naturą. Jest też bezpieczne, pod warunkiem, że postępujesz rozsądnie, przestrzegając kilku podstawowych zasad:

  1. Zawsze licz się z możliwością wywrotki kajaka.
    • Każda nie umiejąca pływać osoba, która wsiada do kajaka, podejmuje ryzyko. Osoby potrafiące pływać powinny liczyć się z ograniczeniem swoich możliwości przez ubranie, szybki prąd na rzece, falę i niską temperaturę wody. Dlatego należy zakładać kamizelkę. Jak jesteśmy w wodzie – na ogół za późno na jej zakładanie.
    • W przypadku dzieci – kamizelka ratunkowa jest absolutną koniecznością. Dzieci toną szybko i bezgłośnie.
    • Nigdy nie pływaj samotnie. Zawsze powinien być koło Ciebie (a nie kilometr dalej) ktoś, kto pomoże Ci w razie wypadku.
    • Nigdy nie pływaj w nocy. Udzielenie pomocy w ciemności jest bardzo trudne lub wręcz niemożliwe.
    • Nigdy nie wsiadaj do kajaka po spożyciu alkoholu lub środków odurzających. One spowalniają Twoje reakcje i ograniczają rozsądek. Alkohol nie rozgrzewa, ale przyspiesza utratę ciepła.
    • Wypadki są nieoczekiwane. W krytycznych sytuacjach nie ma czasu na demokrację i dlatego każda grupa powinna wybrać osobę, która w razie wątpliwości podejmie szybką decyzję. Takim decyzjom należy się bezwzględnie podporządkować.
  2. Woda jest potencjalnie groźnym i zdradliwym żywiołem.
    • Wisła jest dużą rzeką o szybkim i silnym prądzie. Nie widać go jednak (tak jak na górskich rzekach). Co nie oznacza, że jego wpływ na kajakarza jest mnijszy.
    • Przed spływem dowiedz się jak najwięcej o trasie, którą chcesz przepłynąć. Pamiętaj, że największym niebezpieczeństwem są spiętrzenia wody: powinieneś wiedzieć, czy i gdzie znajdują się sztuczne progi, tamy, młyny - zachowaj tam szczególną ostrożność. Spływająca woda tworzy poniżej spiętrzenia poziome zawirowanie stanowiące pułapkę dla osoby, która się w nim znajdzie. Nie należy próbować przepływać takich miejsc, bo konsekwencje wywrotki są tam dużo poważniejsze niż gdzie indziej.
    • Równie niebezpieczne są przeszkody w nurcie, szczególnie od góry rzeki (strony, od której napływa na przeszkodę prąd). Przyparcie do przeszkody to prawie pewna wywrotka, a wciągnięcie pod zacumowany statek czy bojkę może skończyć się tragicznie.
    • Nigdy nie dobijaj do przeszkody czy pomostu od strony prądu, zawsze – pod prąd.
    • Specyfiką Wisły są przykosy – gwałtownie kończące się mielizny. Tuż a nimi może znajdować się woda o znacznej głębokości. Chwila zagapienia się może spowodować wpadnięcie w zimną wodę po głowę. W pesymistycznym scenariuszu: nie mamy kamizelki, jesteśmy rozgrzani słońcem. Szok termiczny powoduje dezorientację, puszczamy kajak, który odpływa szybko z prądem. Tenże znosi nas na głęboką wodę. W tej sytuacji nawet wprawny pływak może mieć kłopot z dotarciem na brzeg (200 m – cztery długie baseny). O wypadek bardzo łatwo.
    • Pamiętaj, że rzeki są szczególnie groźne przy wezbranej wodzie: pływanie przy stanach powodziowych jest zawsze i wszędzie niebezpieczne.
    • Na Wiśle może wystąpić całkiem spora fala (wywołana wiatrem lub przepływającym statkiem, motorówką) – póki nie jesteś bardzo wprawnym kajakarzem, zawsze napływaj na nią dziobem lub rufą. Duża fala uderzająca w bok kajaka może go wywrócić.
    • Przed wypływaniem na Wiśle zawsze trzeba sprawdzić warunki pogodowe i hydrologiczne. Wybieraj taki akwen (oraz długość trasy), na którym sobie poradzisz w danych warunkach hydro i meteo, na dostępnym sprzęcie. Zawsze lepiej żałować na brzegu, że się nie płynie, niż płynąc – że nie jest się na brzegu. Pływanie po odcinku warszawskim daje możliwość przerwania płynięcia praktycznie w dowolnym momencie – i powrót po samochód komunikacja miejską.
    • Zdawaj sobie sprawę, że szczególnie latem zmiana pogody (burza) może nastąpić błyskawicznie. Bądź na to przygotowany – miej pod ręką fartuch, kurtkę, ustal ze współspływowiczami „procedurę alarmową” – za kim płyniecie. Ważne jest, aby szczególnie w takich warunkach nie rozproszyć się po całej rzece.
  3. Kajak to mała łódka.
    • Zwracaj uwagę na większe jednostki pływające i zawsze ustępuj im z drogi: jesteś najmniejszy i najbardziej zwrotny. Zachowuj zawsze duży odstęp od statków, barek, promów.
    • Wisła szybko niesie – zaplanuj manewr odpowiednio wcześniej. Gdy zaczynasz omijać ostrogę, barkę czy bojkę tuż przed przeszkodą – z całą pewnością nie zdążysz.
  4. Odpowiedni sprzęt jest koniecznym warunkiem bezpieczeństwa.
    • Twój kajak powinien być niezatapialny. Jeśli kajak nie został oryginalnie wyposażony w odpowiednie komory dwie puste butelki po wodzie (5 l) w dziobie i rufie znacząco podniosą twoje bezpieczeństwo. Po wywrotce, jeśli kajak utrzymuje się na wodzie – jest najlepszym środkiem ratunkowym. Staraj się go trzymać do nadejścia pomocy.
    • Zawsze miej na sobie dopasowaną kamizelkę asekuracyjną.
    • Wisłą do olbrzymi, odkryty teren. Jesteś na nim w szczególny sposób narażony na oddziaływanie warunków atmosferycznych. Pamiętaj o odpowiednim ubraniu: zwłaszcza przy złej pogodzie i w zimnej wodzie właściwe ubranie może uratować życie. Przy dobrej czapka czy kapelusz uratują przed porażeniem słonecznym. Ubranie nie może krepować ruchów i być zbyt ciężkie: gruby płaszcz i kalosze mogą po wywrotce pociągnąć Cię jak kamień na dno.
    • Woź zmianę ubrania w szczelnym worku.
    • Nigdy nie zaszkodzi wozić ze sobą szczelnie zapakowaną apteczkę - jeżeli nie będziesz jej miał pod ręką, to okaże się niezbędna! Naucz się udzielać pierwszej pomocy.
  5. Staraj się cały czas uczyć i rozwijać swoje umiejętności i wiedzę.
    • Im więcej umiesz, tym większe jest Twoje bezpieczeństwo.
    • Nawet wywrotkę warto ćwiczyć w bezpiecznych warunkach (płytki akwen lub basen, ciepło, asekuracja). Oswojona – gdy przydarzy się w czasie spływu, nie jest już tak niebezpieczna (najgorszy wróg to panika).
  6. Zwracaj uwagę na innych i pomagaj im w razie potrzeby.
    • Ponieważ zawsze pływamy w grupie – płyniesz tak, jak jej najsłabszy uczestnik. Zadbanie o nich to także zadbanie o siebie.
    • Zawsze woź ze sobą telefon komórkowy w wodoszczelnym opakowaniu. Zapamiętaj dwa telefony:
      - 112 – ogólny telefon alarmowy
      - 601 100 100 – ogólnopolski telefon alarmowy WOPR.
    • Policji czy WOPRowi dotarcie do osoby potrzebującej pomocy zajmie co najmniej kilka-kilkanaście minut. Osobą mogącą pomóc najszybciej jesteś ty. Najprostsza technika ratownicza to podanie osobie w wodzie dziobu lub rufy i doholowanie do brzegu. Nie staraj się wciągnąć osoby z wody na kajak – najprawdopodobniej skończy się to wywrotką; wtedy w wodzie będzie już więcej osób. Podstawowa zasada ratowania – nie pogarszać sytuacji.
    • Obejrzyj materiały o technikach ratowniczych zawarte na tej płycie (w Fundacji KiM dostępna jest też ich pełniejsza wersja). Przećwicz je w asyście na spokojnej wodzie (basen, płytkie jezioro).
    • Pozwól sobie innym pomóc. Poinformuj rodzinę czy znajomych gdzie się wybierasz, kiedy powinieneś wrócić, jakim kajakiem płyniesz. W razie wypadku znacząco ułatwi to poszukiwania.

Kilka wskazówek dla prowadzącego spływ po Wiśle:

  • Zanim zejdziesz na wodę dla swego i grupy bezpieczeństwa poinformuj Policję Rzeczną (tel 22-603-68-60) na temat: terminu i trasy spływu, ilość uczestników/kajaków, terminie i miejscu zakończenia spływu. Podaj kontakt do organizatora i instruktora prowadzącego spływ.
  • Wprowadź do swojego telefonu komórkowego ważne numery:
    112 telefon alarmowy,
    601-100-100 WOPR;
    22-986 Staż Miejska;
    22-997 Policja;
    22-998 Straż Pożarna;
    22-999 Pogotowie Ratunkowe;.
  • Pamiętaj, że na spływie musi być adekwatny skład kadry. Absolutne minimum to osoba z uprawnieniami Instruktora Rekreacji Ruchowej o specjalizacji kajakarstwo. Nie zaszkodzi ratownik WOPR (najlepiej umiejący posłużyć się kajakiem jako środkiem ratunkowym). W przypadku imprez dla dzieci – obecność ratownika jest obowiązkowa. [Tak mi się wydaje - do sprawdzenia]. Obydwie osoby powinny być tak ubrane, aby każdy z uczestników łatwo je rozpoznawał na wodzie np. kamizelka w odblaskowym kolorze. O ile to możliwe, warto mieć do asysty kilku bardziej doświadczonych kajakarzy, szczególnie gdy grupa jest niedoświadczona.
  • Kadra powinna dysponować naładowanymi komórki (w wodoszczelnych opakowaniach) oraz kompletem sprzętu ratowniczego: rzutka i bojka ratownicza. Warto zadbać o dwie-trzy krótkofalówki, dzięki którym będzie można utrzymać łączność między kadrą. Kadra powinna również zabierać ze sobą 1- 2 komplety suchej odzieży zapakowanej w szczelne worki. Koniczne jest posiadanie apteczki.
  • Przestrzegaj bezwzględnej zasady (poczynając od siebie) pływania po Wiśle w założonych i dobrze dopasowanych kamizelkach asekuracyjnych. Pływanie bez kamizelki po królowej rzek świadczy o braku wyobraźni i ignorancji.
  • Przed zejściem na wodę zrób odprawę. Przedstaw procedury związaną ze sposobem porozumiewania się i zasady zachowanie uczestników w sytuacjach ekstremalnych, np. kabiny. Ustal szyk płynięcia. Poprowadź rozgrzewkę – często na spływie trafią się osoby niezbyt często uprawiające sport, naciągnięcie mięśnia przez uczestnika to niezbyt szczęśliwe rozpoczęcie spływu.
  • Doskonal swoje umiejętności – jako kajakarza i jako instruktora. Na początek zobacz KiM-owski materiał filmowy „Techniki ratownicze w kajakarstwie” i przećwicz je na wodzie. Przeczytaj też poniższy tekst.

Pływamy bezpiecznie!
Trzy filary

Tekst pochodzi z serwisu kajak.org.pl, autorzy: Jacek Starzyński i Piotr Darkowski

Wstęp

Niezależnie od stopnia trudności akwenu, po którym pływamy musimy się liczyć z zagrożeniem nierozerwalnie związanym z uprawianiem sportów wodnych. Doświadczenia przekonały nas, że źródłem wielu niebezpieczeństw jest brak znajomości fundamentalnych zasad bezpiecznego przeprowadzenia każdego spływu. Te zasady są bardzo proste i obowiązują w każdych warunkach, w każdej grupie kajakarzy:

  • odpowiednie zaplanowanie spływu,
  • jednoosobowe kierownictwo,
  • wzajemna asekuracja.

Jeżeli będziemy ich przestrzegać, to nasze bezpieczeństwo na wodzie niepomiernie wzrasta.

W dalszym ciągu rozważań będziemy posługiwali się przykładem spływu masowego organizowanego przez odpowiednio przeszkolone osoby, dla uczestników nie posiadających doświadczenia kajakowego. Nie chcemy jednak, aby Czytelnicy myśleli, że nasze rozważania dotyczą tylko takich spływów. Jest wręcz przeciwnie: można i należy je stosować przy organizacji wakacyjnej wędrówki po Czarnej Hańczy i Kanale Augustowskim, ale także przy organizacji klubowego wyjazdu na MSKnD czy ,,ekspedycji" kilku doświadczonych przyjaciół na alpejskie rzeki w Tyrolu.

Planowanie

Decyzje rozstrzygające o bezpieczeństwie na spływie podejmowane są bardzo często już podczas planowania. Nierzadko po napotkaniu trudności, lub prawidłowym rozpoznaniu warunków panujących na trasie trudno jest podjąć na przykład decyzję o przerwaniu płynięcia głównie dlatego, że taka możliwość nie została w ogóle wzięta pod uwagę przy planowaniu wycieczki. Przy każdym planowaniu trzeba postawić sobie pytanie - ,,a jeśli coś nie wyjdzie, to co?" - i rozpatrzyć różne okoliczności.

Trasa każdego spływu powinna być dopasowana do umiejętności, predyspozycji i możliwości fizycznych uczestników (często są to ,,potencjalni uczestnicy", o których osoba planująca spływ niewiele wie!) i do sprzętu, którym dysponujemy. Idealna sytuacja, w której możemy dobrać sprzęt do planowanej trasy, zdarza się niestety bardzo rzadko.

Wybierając trasę spływu trzeba ustalić następujące okoliczności:

  • miejsca niebezpieczne i inne zagrożenia: zwracamy uwagę na liczbę i położenie sztucznych progów, jazów i innych budowli hydrotechnicznych, natężenie żeglugi i spławu drewna, trudność i uciążliwość szlaku, topografię okolicy szlaku (bagna? las? góry?), przewidywaną pogodę
  • miejsca rozpoczęcia i zakończenia, także alternatywne: dostępność środków transportu, łączność (z domem, ze służbami medycznymi);
  • ewentualny podział trasy na etapy, miejsca biwakowe: w razie dłuższej wycieczki należy zaplanować dni wypoczynku, określić miejsca biwakowe i punkty
  • zaopatrzenia; dostępność opieki medycznej: najbliższe szpitale, apteki.

Do uczestników, trasy i sprzętu należy dopasować program imprezy. Pamiętajmy, że duży wpływ na bezpieczeństwo ma forma fizyczna i samopoczucie uczestników. One zaś zależą od takich czynników, jak zmęczenie, głód i pogoda. Planując spływ należy przewidzieć odpowiedni wypoczynek i wyżywienie oraz czas na przeszkolenie uczestników w zakresie techniki manewrowania kajakiem i zasad bezpieczeństwa. Planując program trzeba też przewidzieć skrajnie niekorzystną pogodę oraz skrajnie nieodpornych i słabych uczestników i zaplanować warianty trasy i programu uwzględniające te ograniczenia. W czasie przeprowadzania spływu znamy wtedy ograniczenia: wariant ,,maksimum" i wariant ,,minimum" (oraz ewentualnie możliwości pośrednie) i możemy elastycznie dopasować postępowanie do bieżącej sytuacji.

Przeprowadzenie spływu

Podstawą bezpieczeństwa jest przewidywanie i unikanie zagrożeń. Dlatego podstawowym zagadnieniem jest uświadomienie uczestnikom spływu ewentualnych zagrożeń - takie postępowanie zmniejsza istotnie prawdopodobieństwo bałaganu i paniki w krytycznej sytuacji. Podstawowym zadaniem osoby prowadzącej spływ jest więc bieżące szkolenie uczestników z zakresu zasad bezpieczeństwa na wodzie, techniki wiosłowania i manewrowania kajakiem, oraz upominanie na wodzie osób niestosujących się do zasad bezpieczeństwa.

Podstawowe zasady bezpieczeństwa można ująć w następujących punktach:

  • Odpowiednie nastawienie uczestników: celem spływu powinna być przyjemność, zadowolenie i satysfakcja, a nie pokonanie ,,za wszelką cenę" jakiegoś dystansu, czy jakichś trudności. Robiąc cokolwiek ,,na siłę" możemy spodziewać się kłopotów.
  • Informacja i instruktaż.
    • Spływ powinna prowadzić odpowiednio przeszkolona kadra.
    • Na początku spływu należy przeprowadzić szkolenie (z manewrowania kajakiem ale także z tak podstawowych umiejętności jak wsiadanie do łodzi, pakowanie bagażu, prawidłowa pozycja podczas wiosłowania) oraz ocenić umiejętności poszczególnych uczestników - ocenę tę wykorzystujemy przy doborze załóg i ustalaniu szyku. Szkolenie należy powtarzać i uzupełniać w miarę potrzeby w trakcie spływu.
    • Kadra powinna znać należy znać znaki sygnalizacyjne stosowane przez jednostki pływające na szlakach żeglownych. Absolutne minimum to:
      • znaki wzywania pomocy (patrz dodatek);
      • sygnały zmiany kursu:
        ,,Zmieniam kurs w prawo": 1 krótki dźwięk
        ,,Zmieniam kurs w lewo": 2 krótkie dźwięki
        ,,Moja maszyna pracuje wstecz": 3 krótkie dźwięki
        ,,Niebezpieczeństwo zderzenia": seria krótkich dźwięków
        ,,Zatrzymajcie natychmiast statek": 1 krótki, 1 długi, 2 krótkie dźwięki
    • Odprawa: każdy etap płynięcia powinien być poprzedzony odprawą, na której należy omówić planowaną trasę (ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń) i szyk płynięcia. W czasie odprawy kadra powinna skontrolować stan sprzętu, zwracając baczną uwagę na stan sprzętu asekuracyjnego.
  • Prawidłowa organizacja płynięcia.
    • Każda grupa zawsze powinna płynąć w szyku, co znaczy, że wszystkie osady znajdują się między kajakiem prowadzącego, a kajakiem zamykającego. Osady prowadzącej nie można wyprzedzać. Ona reguluje tempo płynięcia i określa jego czas. Za osadą zamykającą nikt nie może pozostawać - osada ta wiezie reperaturkę i apteczkę. Na rzekach gdzie ze względu na przeszkody i liczbę zakrętów zdarza się, że osada nie widzi w pewnych okresach osady następnej, powinniśmy oprócz osady zamykającej wyznaczyć drugą osadę, która będzie poprzedzała osadę zamykającą. Jej zadanie polega na tym, aby w razie wywrotki lub awarii sprzętu osady zamykającej, osada ta nie pozostała sama.
      W zależności od warunków na trasie, rodzaju imprezy i kwalifikacji uczestników można stosować szyk zwarty, ścisły i dowolny.
      Szyk zwarty, polegający na tym, że kajaki płyną jeden za drugim w ustalonej odległości (np. 3 do 5 długości kajaka), stosujemy w trudnych warunkach (duża fala, przeszkody na trasie grożące wywrotką, przenoski, możliwość zabłądzenia). Zaletą tego szyku, poza możliwością zmniejszenia niebezpieczeństwa, jest możliwość przekazywania umiejętności wyboru właściwej drogi płynięcia i prawidłowej techniki pokonywania przeszkód. Na szlakach żeglugowych o dużym ruchu płyniemy zawsze w szyku zwartym. Na jeziorach często stosujemy szyk grupowy tzn. osady płyną w szyku zwartym po dwie lub trzy obok siebie. Poprawia to zdecydowanie zwartość grupy, dyscyplinę płynięcia, ułatwia prowadzącemu czuwanie nad wszystkimi uczestnikami.
      Szyk ścisły: poszczególne osady płyną w ustalonej przez prowadzącego kolejności. Szyk ten stosujemy gdy występują braki w umiejętnościach uczestników lub gdy niektóre osoby dezorganizują przebieg płynięcia, stwarzając zagrożenie. Osadom takim wyznaczamy miejsce bezpośrednio za prowadzącym, który reguluje tempo i czas płynięcia - jest to element mobilizujący dla słabych załóg. W szyku ścisłym płyniemy również wtedy, gdy warunki wymagają opieki wprawniejszych załóg nad nowicjuszami, względnie gdy zależy nam na tym, by pewne osoby lub wieziony przez nie bagaż znalazł się jak najszybciej na miejscu biwakowania (np. wachta, sprzęt kuchenny).
      W szyku dowolnym osady płyną między prowadzącym a zamykającym w dowolnej kolejności. Przestrzegamy jednak podstawowej zasady, że prowadzący płynie pierwszy, a zamykający ostatni.
      W praktyce stosuje się często szyki o formach mieszanych, np. szyk ścisły dla trzech pierwszych osad, a dla pozostałych dowolny.
      Raz jeszcze należy powtórzyć, że zawsze płyniemy w szyku, to znaczy, że nie może być tak, by uczestnicy wyprzedzali prowadzącego spływ lub zostawali za zamykającym. Wymieniona reguła jest ważna dla każdego rodzaju i typu spływu. Jedynie ścisłe jej stosowanie może zapewnić bezpieczeństwo i współpracę całej grupy spływowej. Najbardziej niebezpieczne sytuacje powstają z powodu nadmiernego rozciągnięcia się płynącej grupy.
      Rozpiętość szyku małej grupy powinna się mieścić w granicach do 20 minut, w zależności od trasy i czasu płynięcia. W spływach masowych, jeżeli nie stosuje się podziału na małe grupy płynących, to szyk będzie bardziej rozwarty, czasem do kilku godzin. W spływach tego typu co jakiś czas (np. co godzinę) winny płynąć osady z reperaturką i apteczką, względnie punkty pomocy winny się znajdować na brzegach.
    • Osady słabsze lub posiadające gorszy sprzęt należy rozmieszczać między osadami silniejszymi, z większym doświadczeniem.
    • Należy udzielać pomocy osadom słabszym lub mniej doświadczonym, demonstrować i nadzorować pokonywanie przeszkód oraz asekurować trudniejsze i bardziej niebezpieczne miejsca.
    • Trzeba dbać o odpowiedni dobór załóg, w miarę możliwości wyrównując ich poziom. Należy też zadbać o odpowiednie wykorzystanie sprzętu asekuracyjnego i ratunkowego.
  • Zapewnienie odpowiedniego wypoczynku i wyżywienia: należy organizować dzień wypoczynku co 3-4 dni płynięcia, dbać o regularność i odpowiednią jakość (kaloryczność i wartość odżywczą) posiłków.
  • Odpowiedni dobór czasu płynięcia, który powinien być dostosowany do różnej odporności psychofizycznej uczestników spływu. Ważne jest też, aby kończyć płynięcie przed zapadnięciem zmroku. Pływanie po ciemku jest zawsze niebezpieczne, gdyż każda akcja ratunkowa jest wtedy znacznie trudniejsza do przeprowadzenia, a wzajemna asekuracja osad - praktycznie niemożliwa.
  • Absolutne przestrzeganie zasady niespożywania alkoholu w czasie płynięcia. Należy też pilnować aby uczestnicy nie pływali kajakiem i nie kąpali się po spożyciu alkoholu.
  • Opieka nad apteczką, która powinna być zawsze gotowa do użycia.

Jednoosobowe kierownictwo

Nawet jeśli spływ jest organizowany przez troje dobrych znajomych, to już na samym początku imprezy należy wybrać osobę, która będzie nią kierowała.

Zasada jednoosobowego kierownictwa jest podstawą sprawnego, ale przede wszystkim bezpiecznego przeprowadzenia spływu.

Nie chodzi tu o poddawanie się nadmiernym rygorom, ale o przewidzenie sytuacji krytycznych. Sytuacją krytyczną może być spór o wybór miejsca na biwak, ale także konieczność ratowania kolegi, który wpadł w niebezpieczne miejsce. Szczególnie w tym drugim przypadku trudno wyobrazić sobie narady i demokratyczne ustalanie sposobu pomocy. Każda akcja musi być prowadzona szybko i zdecydowanie, a praktyka pokazuje, iż tylko jednoosobowe kierownictwo sprawdza się w takich sytuacjach.

Osoba podejmująca się kierowania grupą musi zdawać sobie sprawę z odpowiedzialności, jaka na niej spocznie. Najważniejszy aspekt tej odpowiedzialności, to wymóg zapewnienia bezpieczeństwa wszystkim uczestnikom spływu. Jest to zadanie bardzo poważne, którego prawidłowe wypełnienie wymaga posiadania pewnej wiedzy teoretycznej i pewnych umiejętności praktycznych, które można sobie przyswoić na odpowiednich kursach. Nie bez znaczenia są też predyspozycje psychiczne: osoba prowadząca spływ powinna być energiczna, zdolna do szybkiego podejmowania zdecydowanych decyzji - także w sytuacjach stresowych, ale z drugiej strony także opanowana. Powinna posiadać autorytet wśród uczestników spływu.

Problem doboru kadry prowadzącej spływ wiąże się ściśle z programem szkolenia instruktorów kajakowych. Jest to jednak zagadnienie tak obszerne, że wymaga oddzielnego opracowania.

Wzajemna asekuracja

Kilka lat temu obserwowaliśmy krótki, jednodniowy spływ, w którym brało udział czterech członków jednego z najlepszych w owym czasie klubów kajakowych. Mieli oni do przepłynięcia około 12 kilometrów rzeki Drzewiczki - niezbyt trudnej, ale dość uciążliwej pod koniec odcinka. W korycie rzeki leżało tam wiele zwalonych drzew, tworząc w gdzieniegdzie miejsca dość niebezpieczne: wąskie, niskie przepusty na średnio silnym prądzie wody. Nie braliśmy udziału w tym spływie: ćwiczyliśmy tego dnia na torze kajakowym w Drzewicy, skąd rozpoczynał się spływ, a potem pojechaliśmy na koniec odcinka, skąd mieliśmy zabrać wszystkich do Warszawy.

Do dziś wspominamy osłupienie, jakie ogarnęło nas, gdy na mecie spływu pojawił się jeden z uczestników (najbardziej zaawansowany) i oświadczył, że nie wie, co dzieje się z jego kolegami. Przyzwyczajeni do pływania rzek górskich w grupie, nie rozumieliśmy, jak można płynąć zupełnie nie zwracając uwagi na kolegów, zwłaszcza, że byli oni mniej doświadczeni.

Po pewnym czasie pojawił sie drugi kajakarz, potem trzeci, potem zapadł zmrok... Czekaliśmy i czekaliśmy mocno już zaniepokojeni, bo, jak oświadczyli zgodnie trzej koledzy, czwarty kajakarz był osobą niedoświadczoną: był to jego drugi, czy trzeci spływ. Nasze zdziwienie przerodziło się w zgorszenie i już mieliśmy wyruszyć na poszukiwania, kiedy zjawił się ostatni uczestnik niefortunnego spływu: przyszedł piechotą, gdyż w czasie jednej z wywrotek, już w zapadających ciemnościach zgubił gdzieś wiosło.

Opisywany wypadek zakończył się szczęśliwie (poza stratą wiosła, którego nie znaleziono) ale jest on dobitnym przykładem jak nie powinien wyglądać spływ. Wydaje man się, że dla osoby początkującej takie doświadczenie może spowodować trwałe zniechęcenie do kajakarstwa (o ile konsekwencje nie będą poważniejsze). A przecież wystarczyło, aby jeden z kolegów zaopiekował się nią, pokazał metody pokonywania przeszkód, pomógł przy niektórych, asekurował przy innych.

Wiele osób uważa, że pływanie na jedynkach jest nudne, bo pływa się samotnie. Takie podejście wynika z powszechnej praktyki spływowej, gdzie każda osada płynie na własną rękę nie oczekując od nikogo pomocy, ale też nikomu tej pomocy nie udzielając. Można jednak pływać inaczej. Spływ nawet na jedynkach może i powinien być imprezą grupową, gdzie każdy stara się nie tylko pomagać innym, ale po prostu płynąć razem z nimi, wspólnie przeżywać piękno kajakarstwa.

Dodatek

Sygnały wzywania pomocy

Na szlaku żeglugowym stosuje się następujące sygnały wzywania pomocy:

  • Nieprzerywany dźwięk dowolnego mgłowego przyrządu sygnalizacjnego lub powtarzane serie uderzeń w dzwon. Przyrząd mgłowy (róg mgłowy) jest to mosiężna tuba, w której sygnał dźwiękowy powstaje w wyniku wdmuchiwania powietrza przez ustnik. Powinien on wchodzić w skład wyposażenia kajakarza pływającego po morzu.
  • Rakiety lub pociski wyrzucające czerwone gwiazdy, wystrzeliwane pojedynczo w krótkich odstępach czasu.
  • Sygnał SOS, składający się z grupy · · · — — — · · · (alfabet Morse'a), nadawany za pomocą dowolnego sposobu sygnalizacji, np. światłem lub gwizdkiem.
  • Sygnał, składający się z kwadratowej flagi i umieszczonej nad nią lub pod nią kuli lub przedmiotu podobnego do kuli.
  • Zataczanie kręgów flagą lub innym podobnym przedmiotem.
  • Płomień na statku, np. paląca się beczka smoły, oleju.
  • Rakieta spadochronowa lub pochodnia ręczna, paląca się czerwonym płomieniem.
  • Światła, którymi zatacza się kręgi.
  • Powolne i powtarzające się podnoszenie i opuszczanie obu ramion wyprostowanych w bok.
  • Sygnały dźwiękowe:
    * ,,Wzywam pomocy": powtarzające się długie dźwięki
    * ,,Człowiek za burtą": seria podwójnych dźwięków

Sygnały stosowane przez kajakarzy

Sygnały wzywania pomocy przez kajakarza:

  1. Szybkie, powtarzane podnoszenie i opuszczanie przedramion uniesionych nad głowę;
  2. Powolne, powtarzane podnoszenie i opuszczanie obu ramion wyprostowanych w bok.
  3. Sygnał dawany wiosłem; powolne podnoszenie i opuszczanie wiosła trzymanego oburącz nad głową.
  4. Sygnał dawany czerwonym lub pomarańczowym materiałem, np.: swetrem, kurtką, kamizelką ratunkową.
  5. Sygnał dźwiękowy, wzywanie pomocy głosem, gwizdkiem, itp.
  6. Sygnał świetlny: do nadawania można wykorzystać lusterko w dzień słoneczny lub latarkę w dzień pochmurny.
  7. Pływanie turystyczne w nocy po wodach śródlądowych jest zabronione. Jednak w wypadku wzywania pomocy w nocy należy posługiwać się latarką, gwizdkiem lub głosem.
  8. Sygnał przez zataczanie kół latarką trzymaną w ręku.
  9. Sygnał SOS ( · · · — — — · · · ) dawany latarką lub gwizdkiem.

pomocy! człowiek w niebezpieczeństwie

stop

uwaga!

płyniemy

płynąć lewą stroną

płynąć prawą stroną

Pliki PDF:

Pliki video:


boja_czerwona.mpg


boja_zielona_ver2.mpg


ostroga_glowka.mpg